Pre-editing là gì? Cách chuẩn bị văn bản trước khi dịch máy

Khi dùng dịch máy, đôi khi bản dịch không đúng ý hoặc bỏ sót nội dung. Nguyên nhân không chỉ nằm ở công cụ dịch mà còn có thể do cách xuống dòng, lược bỏ thông tin hoặc diễn đạt mơ hồ trong bản gốc.

Việc chỉnh sửa nhẹ văn bản gốc trước khi dịch máy có thể giúp công cụ hiểu cấu trúc câu và tạo ra bản dịch sát ý hơn.

Các dịch vụ và công cụ dịch cũng khác nhau về tính năng và cách tạo bản dịch. Bài viết giới thiệu kiến thức cơ bản về pre-editing, tức chuẩn bị văn bản gốc trước khi dịch, cùng cách lựa chọn dịch vụ qua các ví dụ cụ thể.

Thử miễn phí ngay, không cần đăng nhập

Dịch văn bản và tệp với chất lượng cao

Dùng thử bản demo Yaraku Dịch miễn phí, không cần đăng ký.
Chỉ cần nhập văn bản hoặc tải tệp lên để dịch. Hãy trải nghiệm ngay.

Không cần
đăng nhập

Hoàn toàn
miễn phí

Hỗ trợ dịch tệp

Công cụ AI
có độ chính xác cao

Dịch ngay

Giao diện demo thực tế

yaraku.com/demo

Giám sát chuyên môn: Masaru Yamada

Giáo sư tại Rikkyo University College/Graduate School of Intercultural Communication. Sau khi làm phiên dịch viên nội bộ tại Ford Motor Company và biên dịch viên chuyên ngành, thành lập Translation Lab Inc. Đồng thời đảm nhiệm vai trò Chief Evangelist tại Yaraku, Inc. (Hồ sơ chi tiết)

Bài viết này được bản địa hóa từ bản thảo tiếng Nhật đã qua thẩm định chuyên môn.

Kết luận

Pre-editing, tức rà soát và chỉnh sửa văn bản trước khi dịch máy, có thể giúp bản dịch sát ý hơn. Những điểm chính gồm làm rõ chủ ngữ, giảm sự mơ hồ trong quan hệ bổ nghĩa và bảo đảm chủ ngữ phù hợp với vị ngữ.

Tổng quan bài viết

Ví dụ về xuống dòng không hợp lý, lược bỏ chủ ngữ và quan hệ bổ nghĩa mơ hồ có thể khiến dịch máy sai ý
Các kỹ thuật pre-editing giúp văn bản gốc dễ dịch hơn, gồm bổ sung chủ ngữ, làm rõ quan hệ bổ nghĩa và bảo đảm chủ ngữ phù hợp với vị ngữ
Cách chọn dịch vụ dịch thuật theo mục đích tài liệu và chỉnh sửa bản gốc cùng bản dịch trong Yaraku Dịch

Những lỗi thường gặp

Nếu bản dịch máy không đúng ý, bạn nên xem lại cách diễn đạt trong văn bản gốc chứ không chỉ đánh giá công cụ dịch.

Ví dụ 1: Xuống dòng không hợp lý

Chúng ta sẽ xem ví dụ từ hướng dẫn sử dụng (PDF) của nền tảng dịch thuật Yaraku Dịch (trước đây là YarakuZen).

Ví dụ về hướng dẫn sử dụng Yaraku Dịch (PDF)

Hãy thử dán trực tiếp phần đã chọn vào Google Translate.

Ví dụ ảnh hưởng của xuống dòng đến kết quả Google Translate — 出展：Google翻訳

Trong ví dụ này, Google Translate hiểu chỗ xuống dòng trong PDF là ranh giới câu nên tách bản dịch tại đó.

Trong câu thứ hai “Click on “upload file” or drag and drop the file to upload.”, có chỗ xuống dòng trước từ “upload”, khiến từ “upload” cuối câu xuất hiện riêng trong bản dịch.

Việc xuống dòng, dấu câu và ký hiệu không cần thiết trong bản gốc có thể ảnh hưởng đến kết quả dịch máy. Trước khi nhập văn bản, hãy kiểm tra các điểm sau.

Kiểm tra chỗ xuống dòng không hợp lý
Kiểm tra dấu câu đặt sai vị trí
Kiểm tra dấu câu bị thiếu
Kiểm tra ký hiệu đặc biệt không cần thiết (như ①, ☆ hoặc ◆)

Ví dụ 2: Cách diễn đạt đặc trưng của tiếng Nhật

Trong tiếng Nhật, những thành phần có thể suy ra từ ngữ cảnh thường được lược bỏ. Chẳng hạn, ở một nhà hàng Nhật, câu “あ、私はうなぎで。” được hiểu là “Tôi chọn món lươn.” Tuy nhiên, nếu không có đủ ngữ cảnh, dịch máy có thể hiểu theo nghĩa đen là “Tôi là một con lươn.”

Trong tiếng Nhật, chủ ngữ có thể được lược bỏ khi đã rõ từ ngữ cảnh. Chẳng hạn, trong câu “前にそう言ったじゃん。”, văn bản gốc không nêu rõ ai là người “đã nói”. Trong ví dụ này, các công cụ dịch khác nhau đã tự bổ sung những chủ ngữ khác nhau.

Điều quan trọng không chỉ là chất lượng công cụ dịch mà còn là sự khác biệt về cấu trúc câu giữa tiếng Nhật và tiếng Anh. Tiếng Nhật thường lược bỏ chủ ngữ, trong khi tiếng Anh cần nêu rõ chủ ngữ ở nhiều câu. Nếu bản gốc không có chủ ngữ, máy dịch phải suy đoán và có thể chọn sai.

Nếu bản dịch không đúng ý, hãy kiểm tra xem văn bản gốc đã đủ thông tin chưa, bên cạnh việc đánh giá công cụ dịch. Chỉnh sửa bản gốc cho dễ dịch hơn có thể giúp kết quả sát ý hơn.

Chuẩn bị văn bản gốc trước khi dịch máy (Pre-editing)

Cách nhập văn bản và sự mơ hồ trong tiếng Nhật có thể dẫn đến bản dịch sai ý. Trước khi dịch máy, hãy rà soát cấu trúc và cách diễn đạt trong bản gốc để công cụ dễ hiểu hơn.

Pre-editing là việc chỉnh sửa văn bản gốc trước khi dịch máy để dễ dịch hơn. Việc làm rõ chủ ngữ và quan hệ bổ nghĩa nhằm giúp bản dịch sát ý định ban đầu hơn.

Dưới đây là một số cách pre-editing dễ áp dụng, với ví dụ dịch từ tiếng Nhật sang tiếng Anh.

Để tìm hiểu thêm, hãy tham khảo Chương 3 của 『自動翻訳大全』 (坂西優 và 山田優 / 三才ブックス).

Bổ sung chủ ngữ rõ ràng

Trong tiếng Nhật, chủ ngữ đôi khi được lược bỏ nếu đã rõ từ ngữ cảnh. Hãy xem ví dụ sau.

Ví dụ dịch câu tiếng Nhật bị lược bỏ chủ ngữ

Trong ví dụ này, chủ ngữ của ý “dù tìm được việc vẫn không thể tiếp tục làm tại công ty” là “những người tốt nghiệp”, còn người “đã tư vấn” là “tôi” (người nói). Vì bản gốc không nêu rõ, máy dịch có thể thêm chủ ngữ khác. Trong ví dụ, kết quả dùng “he”.

Ví dụ bản dịch sau pre-editing để bổ sung chủ ngữ

Khi bổ sung chủ ngữ vào bản gốc, bản dịch đã thể hiện đúng các chủ ngữ dự định là “these graduates” và “I”.

Kiểm tra cách diễn đạt mơ hồ

Tiếp theo là ví dụ tiếng Nhật có quan hệ bổ nghĩa mơ hồ. Hãy xem từ nào bổ nghĩa cho phần nào của câu.

Khi quan hệ giữa các cụm từ không rõ ràng, máy dịch có thể hiểu khác với ý định. Hãy kiểm tra từ hoặc cụm từ nào bổ nghĩa cho phần nào.

Ví dụ: Công cụ dịch thuật này có thể tạo tài liệu chuyên ngành và bản dịch tự nhiên.

Thoạt nhìn câu này có vẻ ổn. Tuy nhiên, vì “tài liệu chuyên ngành” và “bản dịch tự nhiên” được nối bằng “và”, câu cũng có thể được hiểu là công cụ tạo ra tài liệu.

Câu hiện tại có thể khiến người đọc hiểu rằng công cụ dịch tự tạo tài liệu chuyên ngành. Nếu ý định là công cụ có thể dịch những tài liệu đó, cần làm rõ quan hệ giữa các cụm từ.

Ý cần truyền đạt là công cụ có thể dịch tài liệu chuyên ngành và tạo ra bản dịch tự nhiên.

Vì vậy, có thể viết lại câu như sau để làm rõ ý nghĩa.

Ví dụ đã sửa: Công cụ này có thể dịch tài liệu chuyên ngành. Công cụ cũng có thể tạo bản dịch tự nhiên.

Trước khi đưa văn bản mơ hồ vào công cụ dịch máy, hãy đọc lại và làm rõ chủ ngữ cùng quan hệ bổ nghĩa. Điều này có thể giúp bản dịch sát ý hơn.

Đảm bảo chủ ngữ và vị ngữ tương ứng

Nếu chủ ngữ và vị ngữ không tương ứng, câu có thể khó hiểu. Hãy kiểm tra sự phù hợp của chúng, nhất là trong câu dài.

Ví dụ sai: Người đó từng tham gia ban nhạc khi còn là học sinh, và hình như nhạc cụ phụ trách đã chơi đàn guitar.

Hãy chú ý phần sau của câu: “担当楽器はギターを弾いていたらしい”.

Nếu coi “担当楽器” là chủ ngữ thì không có vị ngữ tương ứng. Trong khi đó, chủ ngữ của “ギターを弾いていた” là “あの子”. Do quan hệ giữa chủ ngữ và vị ngữ bị lệch trong cùng một câu nên ý nghĩa trở nên khó hiểu.

Hãy xem sơ đồ minh họa.

Câu gốc được đánh dấu bằng đường màu đỏ.

Các cách viết rõ ràng hơn về mặt ngữ pháp gồm “担当楽器はギターだった（らしい）”, “あの子はギターを弾いていたらしい” và “あの子はギターを担当していたらしい”.

Ngay cả người bản ngữ cũng có thể viết câu dài mà chủ ngữ và vị ngữ không khớp. Con người đôi khi suy ra ý nghĩa từ ngữ cảnh, nhưng máy dịch có thể hiểu khác. Hãy rà soát cấu trúc câu trước khi nhập.

Cuốn 『自動翻訳大全』 còn giới thiệu các kỹ thuật pre-editing khác. Bạn có thể tham khảo nếu muốn tìm hiểu thêm.

Chọn dịch vụ dịch thuật phù hợp với mục đích tài liệu

Đến đây, chúng ta đã thấy việc chỉnh sửa văn bản gốc có thể giúp công cụ dịch hiểu đúng ý định hơn.

Các công cụ và dịch vụ dịch khác nhau về tính năng và đặc điểm đầu ra. Bạn có thể so sánh nhiều lựa chọn dựa trên mục đích và yêu cầu của tài liệu.

Câu hỏi thường gặp

Pre-editing là gì?

Pre-editing là quá trình chỉnh sửa văn bản gốc trước khi dịch máy để công cụ dễ hiểu hơn, chẳng hạn bổ sung chủ ngữ, làm rõ quan hệ bổ nghĩa và bảo đảm chủ ngữ phù hợp với vị ngữ.

Vì sao dịch máy đôi khi dịch sai chủ ngữ?

Tiếng Nhật thường lược bỏ chủ ngữ, còn tiếng Anh cần nêu rõ chủ ngữ trong nhiều câu. Khi bản gốc không có chủ ngữ, công cụ dịch suy đoán từ ngữ cảnh và có thể chọn sai. Bổ sung chủ ngữ khi cần giúp giảm mơ hồ.

Nên lựa chọn dịch vụ dịch thuật như thế nào?

Các dịch vụ và công cụ dịch khác nhau về tính năng và đặc điểm bản dịch. Hãy so sánh theo mục đích tài liệu, ngôn ngữ đích, lĩnh vực chuyên môn và yêu cầu bảo mật để chọn giải pháp phù hợp.

Viết tiếng Nhật đúng ngữ pháp có luôn cho bản dịch chính xác không?

Pre-editing giúp giảm mơ hồ và khiến văn bản dễ được công cụ dịch hiểu hơn, nhưng không ngăn được mọi lỗi dịch. Hãy làm rõ chủ ngữ và quan hệ bổ nghĩa, đồng thời kiểm tra bản dịch đối với tài liệu quan trọng.

Tổng kết

Bài viết đã giới thiệu những điểm cần kiểm tra trước khi dịch máy: xuống dòng, dấu câu, ký hiệu không cần thiết, chủ ngữ và quan hệ bổ nghĩa, cũng như sự tương ứng giữa chủ ngữ và vị ngữ. Sau khi chỉnh sửa bản gốc, hãy kiểm tra cả bản dịch.

Sử dụng Yaraku Dịch cho cả pre-editing

Yaraku Dịch cho phép kiểm tra và chỉnh sửa văn bản gốc cùng bản dịch trong một không gian làm việc, kể cả kết quả sau pre-editing.

Trên giao diện chỉnh sửa của Yaraku Dịch, văn bản gốc và bản dịch được hiển thị cạnh nhau theo từng phân đoạn để bạn dễ kiểm tra và chỉnh sửa.

Bạn có thể chỉnh sửa văn bản gốc và bản dịch ngay trên cùng một giao diện.

Ví dụ chỉnh sửa văn bản gốc trong Yaraku Dịch

Sau khi sửa văn bản gốc, hãy dịch lại và kiểm tra bản dịch dựa trên nội dung đã cập nhật.

Ví dụ dịch lại sau khi chỉnh sửa bản gốc trong Yaraku Dịch

Với Yaraku Dịch, bạn có thể chỉnh sửa bản gốc, dịch lại và kiểm tra kết quả trong cùng một không gian làm việc.

Pre-editing có thể được đưa vào bước kiểm tra trước khi dịch máy. Hãy áp dụng phù hợp với quy trình dịch thuật hằng ngày.